Scoliose: wat is de oorzaak?
Scoliose is een zijwaartse kromming van de wervelkolom, vaak gecombineerd met een draaiing van de wervels. De kromming kan de vorm van een C of een S aannemen. Maar waardoor ontstaat scoliose? Dat hangt af van het type. In veel gevallen is er geen duidelijke oorzaak aan te wijzen.
Idiopathische scoliose: de meest voorkomende vorm
Bij ongeveer acht op de tien mensen met scoliose gaat het om idiopathische scoliose. Idiopathisch betekent dat de precieze oorzaak onbekend is. Deze vorm ontstaat meestal tijdens de groeispurt rond de puberteit. Scoliose komt in sommige families vaker voor, wat erop wijst dat erfelijke factoren een rol kunnen spelen. De aandoening is niet het gevolg van iets wat iemand verkeerd heeft gedaan.
Aangeboren scoliose
Aangeboren scoliose ontstaat wanneer één of meer wervels zich vóór de geboorte niet volledig of anders dan gebruikelijk ontwikkelen. De kromming is soms al bij de geboorte aanwezig, maar wordt niet altijd meteen opgemerkt. Ze kan duidelijker worden wanneer een kind groeit.
Neuromusculaire scoliose
Sommige aandoeningen van de spieren of het zenuwstelsel kunnen de ondersteuning van de wervelkolom beïnvloeden. Daardoor kan een kromming ontstaan of verergeren. Dit wordt neuromusculaire scoliose genoemd. Mogelijke onderliggende aandoeningen zijn bijvoorbeeld cerebrale parese en bepaalde spierziekten.
Scoliose op volwassen leeftijd
Bij volwassenen kan scoliose al sinds de jeugd aanwezig zijn, maar soms ontstaat de kromming later door slijtage van de tussenwervelschijven en gewrichten. Dat heet degeneratieve scoliose. Ook een bestaande kromming kan op volwassen leeftijd veranderen, al gebeurt dat niet bij iedereen.
Veroorzaakt een slechte houding scoliose?
Een slechte houding, een zware boekentas of op één schouder dragen veroorzaakt doorgaans geen structurele scoliose. Zulke factoren kunnen wel bijdragen aan vermoeidheid of ongemak. Ook kan een tijdelijke, functionele scheefstand ontstaan door bijvoorbeeld een verschil in beenlengte of pijn. Die is niet hetzelfde als een structurele scoliose en vraagt om een andere beoordeling.
Wanneer laat je je best onderzoeken?
Een verschil in schouderhoogte, een scheef bekken of een opvallend asymmetrische rug kan een reden zijn om advies te vragen aan een arts of kinesitherapeut. Alleen een zorgverlener kan beoordelen of er sprake is van scoliose en of bijkomend onderzoek nodig is. De beoordeling kan bestaan uit een lichamelijk onderzoek en, wanneer dat aangewezen is, beeldvorming.
Neem zeker contact op met een arts bij aanhoudende of toenemende rugpijn, duidelijke veranderingen in de houding of klachten zoals gevoelloosheid en krachtsverlies. Ernstige pijn, snel toenemende klachten of problemen met blaas- of darmcontrole vragen om dringende medische beoordeling.
De oorzaak bepaalt mee de aanpak
De behandeling hangt onder meer af van de oorzaak, de grootte en de ontwikkeling van de kromming, de leeftijd en eventuele klachten. Soms volstaat opvolging. In andere situaties kunnen oefentherapie, een brace of een behandeling door een gespecialiseerd team aan bod komen. Oefeningen kunnen helpen bij kracht, beweeglijkheid en comfort, maar maken een structurele kromming niet automatisch recht.
Deze informatie vervangt geen persoonlijk medisch advies. Bespreek vragen of klachten met je huisarts of een andere bevoegde zorgverlener.
7 weetjes over de oorzaken en veelvoorkomende misverstanden
- De oorzaak van scoliose is vaak onbekend; dat heet idiopathische scoliose.
- Idiopathische scoliose ontstaat meestal tijdens de groei, vaak rond de puberteit.
- Soms is scoliose aangeboren door wervels die zich anders ontwikkelden.
- Neurologische of spierziekten kunnen scoliose veroorzaken.
- Bij volwassenen kan slijtage van de wervelkolom een rol spelen.
- Een slechte houding veroorzaakt doorgaans geen structurele scoliose.
- Een zware boekentas veroorzaakt geen scoliose, al kan ze wel rugklachten geven.
De oorzaak van scoliose is vaak onbekend; dat heet idiopathische scoliose.
Bij scoliose is de precieze oorzaak vaak niet bekend. Artsen noemen dit idiopathische scoliose. Deze vorm komt het vaakst voor en ontstaat meestal tijdens de groeispurt in de puberteit. Hoewel scoliose soms vaker voorkomt binnen een familie, is ze doorgaans niet het gevolg van een verkeerde houding of iets wat iemand zelf heeft gedaan.
Idiopathische scoliose ontstaat meestal tijdens de groei, vaak rond de puberteit.
Idiopathische scoliose ontstaat meestal tijdens een groeispurt, vaak rond de puberteit. De wervelkolom kan in die periode geleidelijk zijwaarts krommen, terwijl de jongere daar niet altijd iets van merkt. De precieze oorzaak is onbekend; erfelijke factoren kunnen mogelijk een rol spelen. Scoliose ontstaat niet doordat iemand een verkeerde houding aanneemt.
Soms is scoliose aangeboren door wervels die zich anders ontwikkelden.
Soms is scoliose aangeboren doordat één of meer wervels zich vóór de geboorte anders of onvolledig ontwikkelen. Daardoor kan de wervelkolom een kromming krijgen, die al bij de geboorte aanwezig is of pas later tijdens de groei duidelijker wordt. De precieze impact verschilt van persoon tot persoon; een arts kan beoordelen of opvolging of behandeling nodig is.
Neurologische of spierziekten kunnen scoliose veroorzaken.
Neurologische aandoeningen of spierziekten kunnen de spieren die de wervelkolom ondersteunen verzwakken of uit balans brengen. Daardoor kan de wervelkolom geleidelijk zijwaarts kromtrekken. Deze vorm van scoliose heet neuromusculaire scoliose. De oorzaak en aanpak verschillen per aandoening; bespreek veranderingen in de houding of aanhoudende klachten daarom met een arts.
Bij volwassenen kan slijtage van de wervelkolom een rol spelen.
Bij volwassenen kan slijtage van de wervelkolom bijdragen aan het ontstaan of verergeren van scoliose. Door veranderingen aan de tussenwervelschijven en kleine gewrichten kan de wervelkolom geleidelijk uit balans raken en zijwaarts krommen. Dit heet degeneratieve scoliose. Slijtage leidt niet bij iedereen tot scoliose; een arts kan de oorzaak en eventuele behandeling beoordelen.
Een slechte houding veroorzaakt doorgaans geen structurele scoliose.
Een slechte houding veroorzaakt doorgaans geen structurele scoliose. Langdurig onderuitgezakt zitten of vaak op één schouder een tas dragen kan wel ongemak of vermoeidheid geven, maar leidt normaal niet tot een blijvende kromming van de wervelkolom. Een tijdelijke scheefstand door bijvoorbeeld pijn of een verschil in beenlengte is iets anders dan structurele scoliose. Bij twijfel kan je huisarts of kinesitherapeut je houding en rug beoordelen.
Een zware boekentas veroorzaakt geen scoliose, al kan ze wel rugklachten geven.
Een zware boekentas veroorzaakt geen structurele scoliose. Ze kan wel zorgen voor rugklachten, spierspanning of vermoeidheid, zeker als je ze lang draagt. Laat je kind de boekentas daarom zo licht mogelijk maken en gebruik beide schouderbanden, zodat het gewicht beter verdeeld is.
